bfbf ÌrId skUl `c vwK-vwK mukfbly krvfey
PrIdkot/16 sqMbr/iÈv Èrmf
sQfnk bfbf ÌrId pbilk skUl ivKy ividafrQIaF drimafn ieMtr hfAUs zrfmf aqy gruwp zFs mukfbly krvfey gey. ies sMbMDI jfxkfrI idMidaF ipRMsIpl kuldIp kOr ny dwisaf ik mukfbilaF `c \'awbU hsn`, \'zIar izpfrtz`, \'ey vya tU hYvn` aqy \'hop zrfmy` pRmuwK sn. ies dOrfn rfvI hfAUs ny hop zrfmy ivwc pihlf, ibafs hfAUs ny zIar izpfrtz ivwc qy sqluj hfAUs ny awbU hsn ivwc dUjf aqy cnfb hfAUs ny ey vya tU hYvn mukfbilaF ivwc qIjf sQfn hfsl kIqf kIqf. ies qoN ielfvf gruwp zFs mukfbly ivwc cnfb hfAUs ny pihlf, rfvI hfAUs ny dUjf aqy ibafs qy sqluj hfAUs ny qIjf sQfn hfsl kIqf.
skUl pRbMDkF vwloN mukfbilaF dOrfn cMgI kfrgujfrI idKfAux vfly ividafrQIaF ƒ cyarmYn ieMdrjIq isMG Kflsf vwloN ivÈyÈ qOr `qy snmfinq kIqf. ies mOky aiDafpk mlkIq kOr, hymf kohlI hrkml isMG syKoN, rucI gupqf, gIqieMdr kOr, gurjIq isMG buwtr, imnfkÈI, pUnm rfxI, ieMdU kOÈl, rUp kml, moinkf nrUlf, pRIqI Èrmf, jsivMdr kOr, svInf imwql, guirMdr pRIq kOr, jsbIr kOr sMDU, nIrj afid aiDafpk vI hfËr sn.
suivDf sYNtr krmcfrIaF ny kIqf kfly ibwly lf ky ros pRgt
mfnsf/sqIÈ mihqf :
smUh suivDf krmcfrI XUnIan mfnsf Auicq gRyz, skyl dy ky rYgUlr krn bfry afpxIaF mMgF mnvfAux leI kfly ibwly lf ky 15 sqMbr qoN srkfr ivruwD afpxf ros pRgt kr rhy hn. pwqrkfrF ƒ jfxkfrI idMdy hoey XUnIan dy afgU iËlHf pRDfn lkÈdIp Èrmf, nvdIp Èrmf, ivnod isMglf, rvnIq kOr, mndIp kOr, gOrv, jgqfr, hrpRIq, suryÈ kumfr, sunIl kumfr zftf aYNtrI EprytrË ny dwisaf ik suivDf sYNtr ivwc kMm krdy krmcfrIaF ƒ pMjfb srkfr pwkf kry nhIN qF asI sMGrÈ krFgy. afgUaF ny dwisaf ik suivDf krmcfrI XUnIan vlooN afpxIaF mMgF sbMDI izptI kimÈnr mfnsf ƒ mMg pwqr dy ky jfxU krvfieaf.
asmfnI ibjlI izwgx kfrn brFzy dI Cwwq izwgI, do ËÉmI
buZlfzf/tYxI, mncMdf
nyVly ipMz gurny klF ivc asmfnI ibjlI izwgx nfl brFzy dI Cwq izwgx kfrn iek pirvfr dy do jIaF dy ËKmI hox df smfcfr pRfpq hoieaf hY. pRfpq jfxkfrI anusfr drÈn isMG puwqr rx isMG, AunHF dI pqnI amrjIq kOr ny pwqrkfrF ƒ dwisaf ik Auh hr roË dI qrHF afpxy mkfn dy brFzy ivwc rfq ƒ suwqy hoey sn aqy svyry sfZy iqMn vjy dy krIb ibjlI izwgx kfrn brfzy dI Cwq izwg peI, ijs krky AunHF dy kfPI swtF lwgIaF, ijs `qy AunHF ny rOlf pfAuxf ÈurU kr idwqf.
rOly dI afvfË sux ky ipMz dy lokF ny bhuq muÈkl nfl sfƒ brFzy hyToN kwiZaf. AunHF dwisaf ik brFzy ivwc trYktr aqy trflI df vI ies ibjlI izwgx nfl kfPI nuksfn ho igaf. ipMz dI srpMc prmjIq kOr aqy ipMz dI pMcfieq aqy lokF dI imhnq sdkf AunHF ƒ muZlI shfieqf dyx AuprMq buZlfzf dy srkfrI hspqfl ivwc dfKl krvfieaf. ipMz dI srpMc aqy smUh pMcfieq ny pMjfb srkfr qoN mMg kIqI hY ik ies kudrqI afPq dy pIVq pirvfr ƒ muafvËf idwqf jfvy.
hlkf rUpngr `c mukfblf kMDolf qy lwKyvfl `c
cmkOr sfihb/16 sqMbr/EieMd, BMgU
ÈRomxI kmytI hlkf rUpngr (117) ijs ivwc isrP iqMn AumIdvfr mYdfn ivwc hn qy pRcfr dy afKrI dOr ivwc ÈRomxI akflI dl (b) dy AumIdvfr prmjIq isMG lwKyvfl aqy pMQk morcf dy mOjUdf ÈRomxI kmytI mYNbr jQydfr hrbMs isMG kMDolf ivcfly hI muwK mukfblf hY, BfvyN qIjf AumIdvfr akflI dl (a) nfl sbMDq kuldIp isMG Bfgovfl hY, pr Auh cox pRcfr ivwc ajy qwk ipwCy cwl rhy hn. dUjy pfsy bfdl dl aqy pMQk morcy dy AumIdvfr ijnHF dfÉ afpxf isafsI BivwK dfa `qy lwigaf hox kfrn sfrI qfkq pRcfr ivwc Jok idwqI hY jo ieh drsf rhI hY ik iksy vI AumIdvfr leI ijwq dy rfh afsfn nhIN hn. ÈRomxI akflI dl (b), ijs ny afAuNdIaF ivDfn sBf coxF ivwc vI ihwsf lYxf hY dy afgU ivDfn sBf coxF ƒ sfhmxy rwK ky ieh cox lV rhy hn.
kuJ isafsI mfihrF df BfvyN ieh vI kihxf hY ik jykr akflI dl bfdl ieh sIt hfr jFdf hY qF bIbI sMDU dI ivDfn sBf itkt vI Kqry ivwc pY skdI hY. ipCly lMmy smyN qoN ieh sIt (cmkOr sfihb rUpngr) qoN bfdl dl dy AumIdvfr asfnI nfl ijwq dy af rhy hn, pr bfdl dl qoN vwK hoey akflI dl 1920 dy afgU hrbMs isMG kMDolf ny ipClIaF coxF ivwc bfdl dl ƒ mfq idMidaF cox ijwqI sI qy ies vfr bfdl dl vwloN prmjIq isMG lwKyvfl vrgf bydfg qy mËbUq AumIdvfr KVÉf krn krky jQy kMDolf ƒ qkVf mukfblf idwqf hY. BfvyN kuwJ idn pihlF qwk ielfky aMdr iqkoxy mukfbly dI siQqI bxI hoeI sI, pr hux inwq idn siQqIaF bdl rhIaF hn. iswty vjoN hux iksy vI AumIdvfr leI ijwq dy rfh afsfn nhIN hn. cox lVÉ rhIaF dovyN pRmuwK pfrtIaF dy AumIdvfr vwzy GrfixaF nfl sbMDq hn qy vwkfr df svfl bxf ky idn rfq iewk kr rhy hn. AuNJ ienHF coxF df pRBfv ivDfn sBf coxF `qy pYxf qYa hY ikAuNik dovyN iDrF dy AumIdvfrF dy kuJ hmfieqI BfvyN pRcfr ivwc jfqIvfd vI AuBfr rhy hn aqy jykr ieh gwl cox ivwc pRBfvI huMdI hY qF inrsMdyh ivDfn sBf coxF ivwc ies gwl df lfB akflI dl dl dI bjfey kFgrs ƒ vDyry iml skdf hY. jykr ÈRomxI akflI dl dI hlky ivwc AumIdvfr dI mOjUdf siQqI df ivÈlyÈx krIey qF ieh spwÈt hY ik akflI AumIdvfr lwKyvfl aqy pMQk morcf aqy akflI dl 1920 dy hrbMs isMG kMDolf ivwc iswDf mukfblf hY aqy afKrI pVfa ivwc bhuq hI rOck siQqI hY. nqIjf jo vI afeygf Aus ivclf aMqr bhuq Gwt hox dI sMBfvnf hY.
sfQI blivMdr isMG qy BUrf isMG ƒ zYlIgyt cuixaf
amrgVH/16 sqMbr/lfzyvfl
sIpIafeI (aYm) brFc KyVI jwtF dI mIitMg sfQI blivMdr isMG dI pRDfngI hyT hoeI ijs ivc sfQI BUrf isMG brFc skwqr, hrnyk isMG burj, imwTU isMG, joigMdr isMG, gurmIq isMG aqy qihsIl kmytI mYNbr rx isMG ivÈyÈ qOr `qy Èfml hoey. mIitMg dy ÈurUafqI dOr ivc 2 akqUbr 2011 ƒ pfrtI dÌqr DUrI ivKy ho rhI cox leI srbsMmqI nfl sfQI blivMdr isMG aqy BUrf isMG ƒ zYlIgyt cuixaf igaf.
mIitMg dy dUjy pVfa ivc sfQI hrikRÈn isMG surjIq dI bMzflf ivKy mnfeI jf rhI brsI `qy vwD qoN vwD sfQIaF ƒ Èfml hox df swdf idwqf. mIitMg dy aMiqm pVfa ivc pMjfb srkfr qoN mMg kIqI geI ik hVHF aqy BfrI bfrÈF nfl iksfnF dIaF PslF dy nuksfn aqy mËdUrF dy izwgy mkfnF dy muafvjy qurMq idwqy jfx.
pfvrkfm mulfËmF nfl durivvhfr, inaF leI kIqI ros rYlI
luiDafxf/slUjf :
izPflitMg bIilMg amfAUNt dI vsUlI leI gurU nfnk kflonI ivc gey pfvrkfm jnqf ngr mMzl dy do mulfËmF nfl KpqkfrF vwloN kIqy gey durivvhfr dy iKlfÌ awj kfimaF dy hwk ivc pRqIinDqf krdI sFJI sMGrÈ kmytI ny ros rYlI kIqI. mulfËm afgUaF ÈimMdr isMG aqy blivMdr isMG ny sMboDn kridaF ikhf ik ivBfg dy krmcfrI afpxI bxdI izAUtI krdy hn. jykr koeI Kpqkfr smyN isr ibjlI ibl dI adfiegI nhIN krdf qF izPfltr iKlfÌ jo kfrvfeI bxdI hY, Aus muqfbk hI aYkÈn ilaf jFdf hY.
pr jykr koeI izPfltr ies mfmly ivc mulfËmF nfl durivvhfr krdf hY qF sihx nhIN kIqf jfvygf. blik jQybMdI Aus Kpqkfr iKlfÌ puils pfs iÈkfieq drj krvf ky inaF dI mMg krygI. ies ros rYlI ƒ sIqU rfm, hrdyv isMG, kMvr cMd, iÈv isMG, eIÈvr isMG, jsivMdr isMG aqy primMdr isMG gryvfl afid ny vI sMboDn kIqf.
sunfm hlky `c kFgrsI itkt dy drjn qoN vwD dfavydfr
sunfm/16 sqMbr/sMDy, kOiÈk
ivDfn sBf hlkf sunfm byÈwk rvfieqI qOr `qy akflI pfrtI df gVH mMinaf jFdf hY. pr 1992 dIaF ivDfn sBfeI coxF ivc Bgvfn dfs aroVf ny akfl pfrtI dy ies mjbUq ikly ivc sMnH lf ky kFgrs pfrtI dI JMzI gwzI. AuprMq 1997 dIaF ivDfn sBf coxF ivc muV bfbU Bgvfn dfs aroVf ny ÈRomxI akflI dl dy DnMqr suKdyv isMG ZINzsf ƒ hrf ky sunfm hlky dI sIt kFgrs pfrtI dI JolI pf idwqI. ies nfl ijQy kFgrs pfrtI dI bwly-bwly hoeI, AuQy ieh ZINzsf pirvfr aqy ÈRomxI akflI dl leI iek cYlMj sfibq hoieaf.
ies dOrfn bfbU Bgvfn dfs aroVf dI byvkqI mOq hox nfl ies hlky ivc kFgrs pfrtI burI qrHF Puwt df iÈkfr ho geI. Puwt dy ikry ieh bIj inrMqr awj vI vwD Puwl rhy hn. Puwt df muwZ Bgvfn dfs aroVf dy pirvfr qoN hI bwiJaf. mrhUm Bgvfn dfs aroVf dy pirvfr dI Auh ikhVI ÈKsIaq hY ijs ny ivDfn sBf dI cox nf lVI hovy aqy nf hfrI hovy. hfrn vfilaF ivc bfbU Bgvfn dfs aroVf dI pqnI prmyÈrI dyvI, spuwqrI sonIaf dIpf aroVf, spuwqr amn aroVf aqy dfmfd rfijMdr dIpf Èfml hn.
awj ivDfn sBf hlkf sunfm dI hflq ieh hY ik kFgrs pfrtI dy dfavydfrF dI siQqI iek anfr sO ibmfr vflI bx geI hY. Aukq cfr hfry hoey DunMqrF qoN ielfvf drjn dy lgBg hor AumIdvfr vI afAux vflIaF coxF leI cox dMgl ivc kuwdx leI KMB mfr rhy hn. hr iek dfavydfr df ieh kihxf hY ik ies vfr itkt Aus dI muwTI ivc hY. iksy ny kYptn amirMdr isMG df pwlf PV rwiKaf hY, iksy ny mYNbr pfrlImYNt ivjYieMdr isMglf df, iksy ny kyNdrI mMqrI pRnIq kOr aqy iksy ny pfrtI dy kOmI jnrl skwqr rfhul gFDI df. iksy ƒ arivMd KMny df asIrvfd pRfpq hY.
dUjy pfsy aroVf pirvfr qoN awky aqy Qwky tksflI kFgrsIaF dIaF dUjy-qIjy pMdrvfVy hoeIaF BrvIaF mIitMgF ijQy ies Puwt ƒ hor Aujfgr kr rhIaF hn, AuQy kFgrs pfrtI dy BivwKI nkÈy ƒ hor DuMdlf kr rhIaF hn. kuJ tksflI kFgrsIaF df ieh vI kihxf hY ik jykr hfeIkmfn ny ies vfr vI iksy tksflI kFgrsI ƒ itkt nf idwqI qF Auh lMmy smyN qoN smripq kFgrs pfrtI ƒ alivdf kihx leI mjbUr ho jfxgy.
mfstr kfzr ny smUihk BuwK hVqfl kIqI
brnflf/krnpRIq DMdrfl, gurpRIq lfzI :
mfstr kfzr XUnIan vwloN afpxIaF hwkI mMgF dI pRfpqI leI AulIky gey aYkÈn pRogrfm anusfr ieQy jQybMdI dI iËlHf iekfeI vwloN myvf isMG DnOlf dI agvfeI ivc zIeIE (s) dy dÌqr awgy BuwK hVqfl kIqI geI. bulfiraF ny sMboDn kridaF ikhf ik srkfr ny hmyÈF mfstrF dy gryz aqy styts ƒ swt mfr ky AunHF nfl Dwkf aqy byiensfÌI kIqI hY. iËlHf pRYs skwqr suKivMdr isMG BMzfrI ny ikhf ik jy srkfr ny mfstr kyzr dIaF mMgF nf mMnIaF qF sMGrÈ hor iqwKf kIqf jfvygf.
BuwK hVqfl ivc pMkj bFsl, hrdIp isMG mfrkMzf, mlkIq isMG Buwlr, rxjIq isMG jMzU, dlvIr isMG vjIdky klF, drÈn isMG sMGyVf, gurbKÈ isMG mfCIky, avqfr isMG twlyvfl, hrbMs isMG brnflf, prmjIq isMG DflIvfl, krnYl isMG BYxI jwsf, jsivMdr isMG Bwdlvwz, mnjIq isMG mFgyvfl, inpjIq isMG jvMDf, krmjIq isMG JlUr, amrjIq isMG BdOV, bldyv isMG DOlf, jsivMdr isMG krmgVH, jiqMdr isMG nfeIvfl, inrml isMG klflf, idnyÈ kumfr, gurivMdr isMG klflf, ivjy kumfr iZlvF, rfjyÈ kumfr goiel, surjIq isMG BdOV smyq bhuq sfry aiDafpk Èfml hoey.
CwqF dI hflq Ksqf hox kfrn ibjlI borz df ËrUrI irkfrz qihs-nihs
mulfËmF vwloN kMm bMd krky ros pRdrÈn
kotkpUrf/16 sqMbr/ romI kpUr
ipCly do idnF qoN bfrÈ pYx kfrn sQfnk pMjfb rfj pfvr kfrporyÈn dy aYksIan dPqr ivKy CwqF dI hflq Ksqf hox krky pfxI pYx kfrn ibjlI borz df ËrUrI irkfrz qihs-nihs ho igaf hY, ijs ivc mulfËmF dy mYzIkl ibwl aqy hor srivs pRqI irkfrz df vI nuksfn hoieaf hY.
ies sbMDI ibjlI borz dy Èihr Aup mMzl aqy sb arbn Aup mMzl dy mulfËmF sihq aYksIan dPqr dy mulfËmF ny vI kMm kfr bMd krky ros pRdrÈn kIqf aqy kMm bMd rwiKaf. ies sbMDI pwqrkfrF nfl gwlbfq dOrfn aYmaYsXU afgU mwKx lfl Èrmf ny dwisaf ik mMzl dPqr kotkpUrf dI iblizMg dI hflq Ksqf ho cuwkI hY aqy sfrIaF iblizMgF dIaF CwqF cox kfrn kmiraF ivc ipaf ËrUrI irkfrz Érfb ho igaf hY.
AunHF ikhf ik ies sbMDI keI vfr smUh mulfËmF vwloN AuWc aiDkfrIaF dy iDafn ivc ilaFdf jf cuwkf hY, pr iksy aiDkfrI dy hfly qwk kMn `qy jUM nhIN srkI, AunHF kfrporyÈn dy aiDkfrIaF ƒ icqfvnI idMdy hoey ikhf ik jykr iksy df koeI jfnI-mflI nuksfn huMdf hY qF ies dI iËMmyvfrI mihkmy dI hovygI . AunHF ikhf ik jykr ies smwisaf df hwl qurMq nf kIqf igaf qF smUh krmcfrI kMm Cwz ky bfhr bYTx leI mjbUr hoxgy. AunHF ikhf ik ies sbMDI smUh stfP sInIar kfrjkfrI ieMjInIar Drmpfl ƒ imilaf qF AunHF ny vI afpxI byvsI Ëfhr krdy hoey dwisaf ik iblizMg TIk krn df kMm pIaYnaYm kol hY. AunHF ƒ bhuq vfr iliKaf jf cuwkf hY, pr koeI mslf hwl nhIN hoieaf. smUh mulfËmF ny pMjfb dy muwK mMqrI pRkfÈ isMG bfdl, cyarmYn pfvr kfrporyÈn sihq aYseI PrIdkot aqy cIP ieMjInIar biTMzf pwCmI Ëon qoN mMg kIqI hY ik Auh ies smwisaf df hwl qurMq krvfAux qF ik koeI iBafnk hfdsf nf vfpr sky. ies sbMDI jdoN aYseI PrIdkot nfl sMprk kIqf qF AunHF afpxf pwlf JfVdy hoey ikhf ik ies dI iËMmyvfrI aYksIan isvl biTMzf dI hY, myrI nhIN.
ies mOky hornF qoN ielfvf AunHF nfl BuipMdr kOr, mnjIq isMG, sMq rfm, primMdr isMG, krmjIq kOr, amrjIq kOr, prvMqf dyvI, hrcrn isMG XUzIsI, kuldIp kOr aYlzIsI, dljIq kOr sIey, suirMdr kOr, kyvl ikRÈn, nirMdr Èrmf afid hfËr sn. Aukq jfxkfrI aYmaYsXU dy pRYs skwqr rivMdr AurP romI kpUr ny pRYs ƒ idwqI.
ishq mulfËmF ny isvl srjn ƒ dÌqr `c vVn qoN roikaf
PrIdkot/16 sqMbr/ iÈv Èrmf
awj sQfnk isvl hspqfl ivKy iËlHy Br dy ishq mulfËmF aqy zfktrF ny iekwqr ho ky iewQoN dy isvl srjn ƒ dÌqr ivwc vVn qoN rok idwqf aqy doÈ lfieaf ik isvl srjn kiQwq qOr `qy krmcfrIaF aqy mihlf zfktrF nfl durivhfr qy aÈlIl hrkqF krdf hY.
jfxkfrI anusfr awj iewQy sYNkVy krmcfrI, ijnHF ivwc sInIar zfktr vI Èfml sn, ny isvl srjn dÌqr sfhmxy Drnf lfieaf aqy aYlfn kIqf ik Auh isvl srjn ƒ Aus dy dÌqr ivwc dfKl nhIN hox dyxgy. ies mOky ishq mulfËmF aqy zf[ cMdr ÈyKr, zf[ mnjIq isMG, zf[ rijMdr kumfr, sunIl kumfr isMglf, hrbMs kOr, Dnpfl isMG, dys rfj, gulÈn kumfr, aMimRqpfl isMG, rijMdrpfl kOr aqy inÈI grg ny dwisaf ik AunHF ny pMjfb srkfr aqy iËlHf pRÈfsn ƒ pihlF hI mMg pwqr Byjy hoey hn aqy mMg kIqI hY ik isvl srjn gurmyl isMG cfhl ƒ ÌrIdkot qoN bdilaf jfvy, pRMqU srkfr aqy pRÈfsn ny AunHF dI mMg `qy koeI aml nhIN kIqf. iesy krky AunHF ny isvl srjn ƒ hspqfl ivwc dfKl nhIN hox idwqf.
ies mOky jdoN kuJ ipMzF dIaF pMcfieqF isvl srjn dI hmfieq `qy af geIaF aqy isvl srjn ƒ lY ky Aus dy dÌqr phuMc geIaF qF siQqI hor vI qxfapUrn ho geI. zIaYspI bKÈIÈ isMG ny mOky `qy phuMc ky siQqI ƒ ÈFq krn dI koiÈÈ kIqI, pRMqU ishq krmcfrIaF dy ivroD kfrn isvl srjn afpxy dÌqr ivwc nhIN jf sky. ies AuprMq Aukq pMcfieqF izptI kimÈnr dÌqr sfhmxy Drny `qy bYT geIaF. sMprk krn `qy isvl srjn gurmyl isMG cfhl ny ikhf ik Auh ishq mulfËmF qy zfktrF nfl iËMmyvfrIaF shI ZMg nfl inBfAux sbMDI sÉqI vrqdy hn, pr iksy vI krmcfrI jF zfktr ƒ nfjfieË qMg pRyÈfn nhIN krdy.
AunHF ikhf ik AunHF Aupr lwgy Aukq doÈ iblkul inrfaDfr hn. izptI kimÈnr rvI Bgq ny ikhf ik mulfËmF vwloN lfey doÈF dI jFc kIqI jf rhI hY.
pMQk morcy dy BfeI hrpfl isMG cImf dI cox rYlI ny ivroDIaF dy hOsly psq kIqy
bsI pTfxF/16 sqMbr/aOjlf
ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI coxF ivwc hlkf bsI pTfxF qoN pMQk morcy dy AumIdvfr BfeI hrpfl isMG cImf aqy sMqoK isMG slfxf ny awj afpxy vwzI igxqI smrQkF smyq hlky dy vwK-vwK ipMzF aqy GrF ivwc lokF nfl rfbqf kfiem krn qoN bfad, KmfxoN qoN cl ky gurduafrf sRI ÌqihgVH sfihb ivKy ÈhIdF df aÈIrvfd lYx leI puwjy aqy ardfs kIqI.
KmfxoN qoN ÌqihgVH sfihb puwjy ies lMmy kfÌly df rsqy dy ipMzF ivwc lokF ny grmjoÈI nfl svfgq kridaF cImf qy slfxf ƒ vwD qoN vwD votF pf ky ijqfAux df Brosf idvfieaf. ies cox rYlI dOrfn akflI dl 1920 qoN hrI isMG rYloN, ipRqpfl isMG bzvflf, gurmyl isMG bsI pTfxF, rfijMdr isMG nizaflI, kulbIr isMG sYNplf (iksfn ivMg), srvn isMG kotlf, gurivMdr isMG bzvflI, jsivMdr isMG, smÈyr isMG bsI, suKdyv isMG, aYzvokyt lFbf, krm isMG amrflf[ zf[ inrml isMG, suKdyv isMG PormYn, rqn isMG amrflf, crn isMG isMDVF, gurbKÈ isMG Kflsf, blvIr isMG rYloN, hËfrf isMG, amrIk isMG ÈfhI, POjf isMG, rOÈn isMG husYnpur, prmjIq isMG pMmf isMblI, sMq ipafrf isMG, hrcrn isMG DflIvfl, rxjIq isMG cMnI, BuipMdr isMG mihdUdF, jsvIr isMG bsI pTfxF, sqnfm isMG, gulËfr isMG, bhfdr isMG hvfrf, sudfgr isMG, prmjIq isMG cuMnI, kyhr isMG mfrvf, drÈn isMG bYxI, gurmuK isMG zzhyVI, hrpfl isMG ÈhIdgVH, pRimMdr isMG kflf, hrpRIq isMG hYpI, sohn isMG mohflI, pfl isMG sfbkf srpMc, jgjIq isMG, srvn isMG kotlf, blkfr isMG, pUrn isMG, nsIb isMG gVOlIaF, mihMdr isMG BgVfxf, amrjIq isMG bzgujrF, ggndIp isMG, XfdivMdr isMG, crnjIq isMG, bldyv isMG, jQydfr drÈn isMG mnYlI aqy bIbI rijMdr kOr cuMnI qoN ielfvf vwzI igxqI ivwc smrQk hfËr sn.
mMgF ƒ lY ky nrygf mËdUrF ny kIqf arQI PUk muËfhrf
sRI mukqsr sfihb/16 sqMbr/muksrI
afpxIaF hwkI mMgF ƒ mnvfAux leI nrygf mËdUrF ny ipMz BMgcVHI ivKy kyNdr srkfr df puqlf PUikaf. ies dOrfn sYNkVy mrdF-aOrqF qy nOjvfnF ny ipMz ivc ros rYlI kIqI. ies ros rYlI ƒ pMjfb Kyq mËdUr sBf dy iËlHf pRDfn kf[ hrI rfm cwk Èyryvflf ny sMboDn kridaF ikhf ik kyNdr Xojnf kimÈn vwloN bIpIaYl pirvfr leI afmdn hwd 10 hËfr qoN vDf ky 50 hËfr krn dI kyNdr srkfr qoN mMg kIqI.
AunHF ikhf ik buZfpf, ivDvf pYnÈn mihMgfeI ƒ muwK rwK ky do hËfr kIqI jfvy aqy buZfpf pYnÈn dI Aumr hwd mrd, bËurg leI 65 sfl qoN 60 sfl aqy bËurg aOrq leI 58 sfl kIqI jfvy, ipMzF ivc srkfrI rfÈn dIaF dukfnF KolHIaF jfx, byGry lokF leI 10-10 mrly dy plft idwqy jfx, kYNsr pIVq lokF df srkfr muÌq ielfj kry, nrygf dI idhfVI 200 rupey pRqI idn kIqI jfvy, BfrI bfrÈF nfl hoey nuksfn df muafvËf pRqI eykV 25 hËfr idwqf jfvy.
ies rYlI ƒ nrygf ruËgfr pRfpq XUnIan dy pRDfn igafn isMG kflyvflf, Kyq mËdUr sBf dy pRDfn jMgIr isMG, pwpU isMG, jgsIr isMG, vjIr isMG, gurmuwK isMG, crnjIq kOr aqy sImf rfxI afid ny vI sMboDn kIqf.
bIzIpIE dÌqr JunIr `c pfxI viVaf
JunIr/16 sqMbr/ gurjIq ÈINh
bIzIpIE dÌqr JunIr ivKy bfrÈ df pfxI Br jfx krky mulfËmF ƒ BfrI muÈklF af rhIaF hn. jfxkfrI anusfr bIzIpIE dÌqr JunIr ivKy bIqI rfq hoeI lgfqfr vrKf nfl ies dÌqr `c pfxI Br jfx `qy mulfËmF ny awj afpxf kMmkfj bfhr bYT ky kIqf hY. sMn 1962 `c bxI ies dÌqr dI iblizMg Ksqf hox krky ieh iksy vI mulfËm leI Kqrf bx skdI hY. QF-QF qoN CwqF cox krky mulfËmF ny bVI PurqI nfl dÌqr df irkfrz qF kuJ iBwjx qoN bcf ilaf, pr ies purfxI iblizMg `c hux bYT ky iksy mulfËm df kMm krn ƒ idl nhIN krdf. mulfËmF ƒ ies dIaF CwqF izwgx df zr sqf irhf hY.
ivBfg dy aiDkfrIaF qoN mfXUs sihkfrI sBf dI pRbMDk kmytI hfeIkort phuMcI
amrgVH/16 sqMbr/jspfl lfzyvfl
dI sIeyaYsaYs bfTF dy skwqr dIaF syvfvF ƒ lY ky pRbMDk kmytI aqy sbMDq ivBfg dy aiDkfrIaF ivckfr sihkfrI sBf nfl lYx-dyx nf hox kfrn BfrI pRyÈfnI df sfhmxf krnf pY irhf hY.
sBf dy pRDfn amr cMd ÈfhI ny dwisaf ik skwqr drÈn isMG ƒ ËrUrI vsqF dI vMz ivwc GplybfËI krn aqy PMzF ivwc GplybfËI hox dy Èwk `qy 5 jUn 2011 ƒ muawql kr idwqf sI, pRMqU skwqr muawqlI hukm lYx qoN ienkfrI ho ky dÌqr KuwlHf Cwz ky clf igaf, ijs dI iÈkfieq qurMq ey afr mflyrkotlf aqy puils styÈn amrgVH ƒ kIqI geI, pRMqU koeI kfrvfeI nf hoeI. kmytI vwloN hfËr mohqbr ivakqIaF dI hfËrI ivwc sBf dy stor ƒ ijMdrf lgf idwqf qF jo koeI nuksfn nf ho jfvy.
ies sbMDI zIafr sMgrUr aqy rijstrfr sihkfrI sBf pMjfb ƒ vI iÈkfieqF kIqIaF, iPr vI koeI qswlIbKÈ kfrvfeI nf hoeI. jdoNik ivBfg dy kuJ aiDkfrI mfmly ƒ dbfAux dI koiÈÈ kr rhy hn. ies qoN pRyÈfn pRbMDk kmytI ny pMjfb aqy hirafxf hfeIkort df drvfËf KVkfieaf aqy mfnXog AuWc adflq ny 27[9[2011 qwk sbMDq ivBfg ƒ ies mfmly sbMDI jvfb dyx leI hukm kIqf. jdoN ies sbMDI ey afr ÈmÈfd alI nfl sMprk kIqf igaf qF AunHF ikhf ik ies mfmly dI ivBfgI jFc cwl rhI hY aqy sfrf mfmlf aiDkfrIaF dy iDafn ihwq hY. ies sbMDI skwqr drÈn isMG ny ikhf ik mYƒ ax aiDkfrq qrIky nfl muawql kIqf hY. mYN iksy qrHF ksUrvfr nhIN hF. vrxnXog hY ik ijmINdfrF ƒ Kfd, zIËl aqy nkdI qoN ielfvf ËrUrI vsqF lYx-dyx nf hox kfrn pRyÈfn hoxf pY irhf hY.
vwK-vwK smfijk sMgTnF ny aYszIaYm dÌqr awgy kIqf ros pRdrÈn
KMnf/16 sqMbr/ lihrI
awj llhyVI roz Pftk qoN pfr rihMdy pUrbI KMnf dy vsnIkF ny vwK-vwK smfijk sMgTnF ienvfriernmYNt pRotYkÈn aYNz soÈl vYlPyar afrgynfeIËyÈn, iesqrI smfj syvf sMsQf, inAU PrYNzË klwb, soÈl vYlPyar klwb, kdm PfAUzyÈn, KMnf smfj syvf klwb, zf[ aMbydkr imÈn susfietI KMnf, pIaYseIbI ieMplfeIË XUnIan, tryz XUnIan kONsl KMnf, tYknIkl srivs XUnIan, mfnv kilafn imÈn, jnrl lybr XUnIan, eytk, ieptf KMnf afid dI agvfeI `c sQfnk sb zvIËn aÌsr dy dÌqr awgy sYNkiVaF dI igxqI ivwc ros Drnf idwqf.
ies Drny `c nOjvfnF, bËurgF dy nfl-nfl aOrqF vI Èfml sn. Drny dOrfn ivkfs kfrjF ivwc sQfnk pRÈfÈn aqy rfj srkfr vwloN ivKfeI jf rhI iZwl mwT ivruwD ros pRgt kridaF pRÈfÈn ivruwD jMm ky nfarybfËI kIqI gey . ies Drny ƒ sInIar aYzvokyt rxjIq isMG syKoN, ipRMsIpl qrsym bfhIaf, prmjIq isMG aYzvokyt, jsvMq isMG imwqr, hrnyk isMG isÌqI, jgdyv isMG pRDfn tIaYsXU, ivjy Èrmf aYmsI, sMjIv DmIjf sfbkf aYmsI, krmcMd jyeI, sfDU isMG ny sMboDn kIqf.
bulfiraF ny ikhf ik llhyVI roz, KMnf AuWqy pYNdy rylvy Pftk nMbr 155 bI AuWpr bx rhy rylvy ibRj (pMjfb srkfr df ihwsf) df kMm ajy qwk ÈurU hI nhIN kIqf igaf jdoN ik ies dy mfrg ivwc aiVwkf bxdy njfieË kbjy kdoN dy htfey jf cuwky hn. bulfiraF ny pRÈfsn qoN mMg kIqI ik rylvy pul aqy sVkF dI AusfrI inXm pUrvk smF rihMdy krky ielfkf invfsIaF ƒ rfhq phuMcfeI jfvy. iesy dOrfn sMgTnF dy iewk pRqIinDI mMzl ny aYszIaYm KMnf ƒ iewk mMg pwqr vI idwqf . aYszIaYm KMnf ny mMgF pRqI afpxI inwjI hmdrdI df ieËhfr kridaF ngr kONsl, pIzblXUzI, sIvryj borz, ibjlI adfry aqy jMglfq mihkmy dy aiDkfrIaF nfl CyqI hI Aukq smfijk sMgTnF dy pRqIinDF nfl iewk mIitMg krvfAux df vcn idwqf.
ies mOky sicn aYNgirÈ, kml vzyrf, hvf isMG, rfey isMG, bIbI rfijMdr kOr ilbVf, gurpRIq isMG, gurmyl isMG kflf sfbkf aYmsI, krnYl isMG mfnv kilafn imÈn, gurjIq isMG gryvfl, krmjIq isÌqI, jwQydfr amrIk isMG eIsVU, rvI Èrmf qfilb aYzvokyt, ajy kOÈl aqy rxjIq isMG rfxf qoN ielfvf ielfkf invfsI mOjUd sn.
smrflf ivwc pMQk morcy dI siQqI hor mËbUq
smrflf/16 sqMbr/Bfrdvfj
ÈRomxI kmytI dIaF coxF lV rhy ies dUhry hlky dy AumIdvfr jQydfr amrjIq isMG bfilAuN aqy bIbI hrdIp kOr Autflf dI siQqI ƒ AudoN BfrI bl imilaf jdoN lok BlfeI pfrtI dy smrflf hlky dy ieMcfrj blvIr isMG bfilAuN aqy BfrqI iksfn XUnIan (mfn) dy pMjfb pRDfn bldyv isMG mIaFpur, iËlHf pRDfn gurpRIq isMG bsFqI aqy qihsIl pRDfn hrimMdr isMG igwl mfCIvfVf ny afpxy BfrI igxqI ivwc vrkrF aqy afgUaF nfl af ky ies hlky qoN pMQk morcy ƒ hr qrHF nfl KuwlH ky smrQn dyx df aYlfn kr idwqf. ies qoN ielfvf bIqy idnIN pMQk morcy dy hoey lf-imsfl iekwT, jo ik iewk BrvIN cox kfnPrMs df rUp Dfr igaf sI, ny ies smuwcI cox siQqI df pfsf hI plt ky rwK idwqf hY, ijs qoN pMQk morcf cVHdI klf vwl vD igaf hY.
XUnIvristI mulfËmF ny Gyiraf AupkulpqI afiPs kYNps
luiDafxf/16 sqMbr/slUjf
pIeyXU nfn tIicMg aqy klfs PorQ jQybMdIaF ny awj lgfqfr qIsry idn vI 40 PIsdI eyrIar smyq ltkdIaF af rhIaF mMgF ƒ lY ky AupkulpqI afiPs kYNps df iGrfE krky ros rYlI kIqI.
pMjfb srkfr ivroDI nfairaF dI gUMj `c mulfËm afgUaF ny ikhf ik ijs idn qoN sUby dI kmFz bfdl srkfr ny sMBflI hY, Aus idn qoN hI pMjfb KyqIbfVI XUnIvristI ƒ ivwqI sMkt dy dOr `coN lMGxf pY irhf hY. AunHF ikhf ik muwK mMqrI pRkfÈ isMG bfdl Kud XUnIvristI dI siQqI df jfieËf lY cuwky hn. kyvl kfgËI BroisaF qoN ielfvf ies kOmFqrI Koj sMsQf ƒ kuJ nhIN imilaf. keI vfr qF XUnIvristI ƒ ies qrHF dy sMktmeI dOr `coN vI lMGxf ipaf, jdoN qnKfhF qy pYnÈnF dI adfiegI rok ky XUnIvristI pRÈfsn ny tYlIPon qy ibjlI iblF dI pihlF pymYNt krky kunYkÈn kwtxoN bcfey.
pIeyXU ƒ vycx qwk dI vI ieh akflI srkfr qjvIË bxf cuwkI hY. iksfnI ƒ pRPuilq krn leI idn rfq juty XUnIvristI dy kfimaF ƒ smyN isr qnKfh qy pYnÈn dyx dI bjfey sVkF `qy ros Drny dyx leI mjbUr kIqf jf irhf hY. jykr suxvfeI nf hoeI qF iksfn myly df bfeIkft vI kr skdy hF. nfn tIicMg mulfËm jQybMdI dy pRDfn hrbMs isMG muMzI, jnrl skwqr aivnfÈ Èrmf aqy klfs PorQ XUnIan dy pRDfn avqfr isMG gurm ny spwÈt kIqf ik jykr srkfr 40 PIsdI eyrIar dI adfiegI nhIN krdI qF ieh sMGrÈ aMdoln dy rUp `c qbdIl vI ho skdf hY qy ies dI iËMmyvfrI srkfr qy XUnIvristI pRÈfsn dI hovygI. ies mOky mndIp pfl isMG syKoN, crnjIq isMG syKoN, jsbIr isMG, srbjIq isMG aqy pRvIn bFDf afid mOjUd sn.
pYtrol kImqF `c vfDy dI inKyDI
luiDafxf/16 sqMbr/slUjf
sIpIaYm aqy sIpIafeI iËlHf iekfeIaF dI sFJI mIitMg iËlHf skwqr suKivMdr isMG syKoN aqy krqfr isMG buafxI dI pRDfngI hyT awj ihMd kimAUinst pfrtI (mfrksvfdI) dy iËlHf dÌqr ivKy hoeI, ijs ivwc kyNdr srkfr vwloN pYtrolIam pdfrQF dIaF kImqF `c lgfqfr kIqy jf rhy vfDy dI inKyDI kridaF ikhf igaf ik ies kdm nfl mihMgfeI `c hor vfDf hovygf, jo ik lokF df kcUMmr kwZ ky rwK dyvygf.
ies lok ivroDI ÌYsly iKlfÌ srbsMmqI nfl ieh ÌYslf ilaf igaf ik 20 sqMbr ƒ pYtrolIam pdfrQF dIaF kImqF iKlfÌ imMnI skwqryq ivKy ros pRdrÈn krky izptI kimÈnr ƒ mMg pwqr sONipaf jfvygf. ies mIitMg `c sfQI Em pRkfÈ mihqf, rfm cMd, jiqMdrpfl isMG, jgdIÈ cMd aqy amrjIq mwtU afid Èfml hoey.
biTMzf/bI aYs Buwlr : dyÈ dy afm lokF df glf Guwt ky kyNdr srkfr qyl kMpnIaF ƒ lfB phuMcf rhI hY. ieh doÈ lfAuFidaF esqrI sBf pMjfb dI jnrl skwqr kuÈl BOrf ny mMg kIqI ik pYtrol dI kImq ivwc kIqf vfDf qurMq vfps ilaf jfvy.
akflI dl dy afgUaF iskMdr isMG mlUkf, srUp cMd isMglf, drÈn kotPwqf, amrjIq isMG iswDU aqy zf[ Em pRkfÈ Èrmf ny pYtrol dIaF kImqF ivwc kyNdr srkfr vwloN kIqy vfDy dI sÉq inMdf kIqI. sIpIafeI dy kf[ jgjIq isMG jogf, surjIq isMG sohI, blkrn isMG brfV qy jMg isMG qwgV aqy sIpIaYm dy kf[ hrnyk isMG aflIky, kf[ gulfb KF GuVYlI qy sItU afgU swqpfl BfrqI ny ijwQy ieh vfDf vfps lYx dI mMg kIqI AuQy pMjfb vfsIaF ƒ ies DwkyÈfhI ivruwD afvfË bulMd krn aqy sMGrÈ ivwZx df swdf idwqf.
sRI mukqsr sfihb/ky aYl muksrI : kyNdr dI XUpIey srkfr ny pYtrol dIaF kImqF ivwc vfDf krky lokF df ijAUxf muhfl kr idwqf hY. ies sbMDI sItU afgU kf[ albyl isMG, iksfn afgU Drmpfl, lCmx isG, aÈvnI kumfr, surjIq Gwgf, ieMdrjIq isMG afid afgUaF ny ikhf ik kyNdr srkfr ƒ pYtrolIam pdfrQF dIaF kImqF vDfAux dI bjfey ienHF `qy lfey gey BfrI tYksF ƒ Gwt krky lokF `qy pey boJ ƒ GtfAuxf cfhIdf sI, nf ik inwq idhfVy ienHF dIaF kImqF ivwc vfDf krky lokF df ijAUxf muhfl krnf cfhIdf hY.
sMgrUr/Piqh pRBfkr : BfrqI iksfn XUnIan iËlHf sMgrUr dI mIitMg gurduafrf inhMg isMG brnflf kYNcIaF ivKy gurjMt isMG, iËlHf pRDfn dI pRDfngI hyT hoeI, ijs ivwc ielfkf Br dy iksfnF ny BrvIN ÈmUlIaq kIqI. mIitMg ƒ sMboDn kridaF pMjfb skwqr nrMjx isMG ny ikhf ik jo srkfr vwloN pYtrol dIaF kImqF ivwc vfDf kIqf hY, Auh qurMq vfps ilaf jfvy. ies smyN hrcrn isMG, pRIqm isMG smyq hor afgUaF ny vI afpxy ivcfr pyÈ kIqy.
mfnsf/jy aYs ibwlU : sIpIafeI (aYm) afgU kf[ kulivMdr isMG Auzq ny ikhf ik kyNdr dI srkfr qoN hux mihMgfeI kMtrol ivwc nhIN ho rhI. huxy ipwCy hI pYtrol dy rytF ivwc kyNdr dI kFgrs srkfr ny vfDf kIqf sI qy hux iPr 3[38 pYsy pYtrol mihMgf krky lokF `qy boJ pf idwqf hY, ijs kfrn lokF ivwc hfhfkfr mc geI hY.
styt bYNk dy mYnyjr iKlfÌ Drnf
hTUr/16 sqMbr/ kOÈl mwlHf
BfrqIaf styt bYNk brFc hTUr dy mYnyjr df lokF dIaF ilmtF irÈvq lY ky bxfAux df mfmlf sfhmxy afieaf hY, ijs dy iKlfP BfrqIaf styt bYNk dy mUhry iBRÈtfcfr rokU sMGrÈ kmytI dy pRDfn zf[ surjIq isMG AuWpl dI agvfeI hyT ros Drnf lfieaf igaf.
vwzI igxqI ivc puwjy iensfP psMd lokF ƒ sMboDn kridaF mihMdr isMG awcrvfl jmhUrI iksfn sBf pMjfb ny ikhf ik bYNk mYnyjr itwkf rfm iewQo dy grIb iksfnF aqy loVvMd ivakqIaF qoN ilmtF aqy vwK-vwK krËy lYx sbMDI motIaF rkmF vsUl irhf hY. bYNk mYnyjr qoN qMg afey sMdIp isMG puwqr amrjIq isMG vfsI hTUr ny pRYs ƒ dwisaf ik mYN qkrIbn iqMn mhIny pihlF bYNk qoN iqMn lwK rupey KyqIbfVI dI ilmt aqy pMj lwK rupey df lon krvfieaf sI, ies dy bdly mYN afpxI do eykV ËmIn dI rijstrI bYNk ƒ krvfeI hY, pr ilmt aqy lon dy rupey dyx leI bYNk mYnyjr mYƒ tfl-mtol krn lwg igaf. jdoN mNY vfr-vfr bYNk dy gyVy mfrn lwg igaf qF bYNk mYnyjr ny myry qoN pwcI hËfr rupey irÈvq dI mMg kIqI, jo mYƒ mjbUr ho ky dyxy pey.
ies qoN ielfvf hrBjn isMG puwqr qrsym isMG vfsI hTUr ny dwisaf ik mYN do mhIny pihlF iesy bYNk ivcoN ËmIn `qy ilmt bxfAux leI mYnyjr itkf rfm ƒ imilaf qF mYnyjr ny myry qoN do eykV ËmIn dy nMbr lY ky myry qNo irÈvq qIh hËfr rupey dI mMg kIqI. ies sbMDI asIN duKI ho ky ieh Drnf lgfieaf hY. ies Drny ƒ mfstr hrcrn isMG, bldyv isMG rsUlpur, ajmyr isMG ny vI sMboDn kIqf. Drny qoN bfad bYNk mYnyjr itwkf rfm ƒ pMjfb puils cOkI hTUr ivKy bulfieaf igaf, ijwQy mYnyjr nyy ilKqI rUp ivc mMinaf ik jo mYN pwcI hËfr rupey sMdIp isMG puwqr amrjIq isMG qoN ley hn Auh mYN 20-9-2011 ƒ svyry igafrF vjy vfps kr dyvFgf.
ies mOky AunHF nfl srpMc svrn isMG hTUr, gurqyj isMG nItf, krmjIq isMG hTUr, ipRMsIpl pRimMdr kumfr hTur, pRmjIq isMG pwpI, Bfg isMG golI, amrjIq isMG, bwblf hTUr, mndIp isMG, gurbKÈ isMG, prml isMG, gurmIq isMG qoN ielfvf ipMz vfsI hfËr sn. ies sbMDI jdoN bYNk mYnyjr itwkf rfm nfl sMprk kIqf qF AunHF ikhf ik mYƒ ieh ivakqI pwky ibwl nhIN dy rhy ies krky mYN ilmt bxfAux qoN asmrwQ hF aqy ieh sB inwjI rMiËÈ kfrn doÈ lgfey jf rhy hn.
sIvryj bixaf srfp, mkfn hoey izwgx iknfry
qpf mMzI/16 sqMbr/ gurlfl ipRMs
qpf Èihr ivwc lokF dI shUlq leI pfieaf jf irhf sIvryË sQfnk hvylI pwqI dy vsnIkF leI srfp iswD ho irhf hY, ikAuNik ies dOrfn vrqI jfx vflI lfpRvfhI kfrn lokF dy mkfn db rhy hn aqy iksy vI smyN koeI vwzf duKFq vfpr skdf hY. hvylI pwqI dy vsnIkF ny jd pwqrkfrF ƒ mOky `qy bulf ky afpxy mkfnF dI hflq ivKfeI qF Auh vfikaf hI duKdfeI sI.
iewQoN dy rihx vfly krm isMG aOlK anusfr sIvryj leI ÉudfeI krn qoN pihlF AunHF df mkfn iblkul drusq sI, pr awj AuhI mkfn jgHf-jgHf qoN qryVF Cwz cuwkf hY qy bnyrf qF iblkul hI izwgx iknfry hY. suKcYn isMG ijsny afpxf mkfn hfly nvF hI iqafr kIqf hY aqy irhfieÈ vI nhIN kIqI, dIaF kMDF db jfx kfrn vwzIaF-vwzIaF qryVF pY geIaF hn aqy Cwq dy lYNtr ivwcoN iewtF izwgUM-izwgUM kr rhIaF hn, ijs kfrn kdy vI koeI axsuKfvIN Gtnf vfpr skdI hY.
iesy qrHF rfijMdr isMG, mf[ mDU sUdn, mihMdr isMG aqy iBMdr isMG Kwtr pwqI afid ny vI afpxy mkfnF dI hoeI durdÈf Bry mn nfl ivKfeI. ies sfry vrqfry leI AunHF ny sIvryj pfAux vfly Tykydfr dI axighlI ƒ hI iËMmyvfr Tihrfieaf. AunHF ikhf ik iewQy glIaF ivwc jgHf pUrI-pUrI hox kfrn Tykydfr ƒ sIvryj dI ÉudfeI khIaF nfl krvfAuxI cfhIdI sI, pr Tykydfr ny lokF dy mkfnF dI pRvfh nF kridaF ijwQy KudfeI df kMm jysIbI mÈIn nfl krvfieaf AuQy brsfq dy mOsm df vI iKafl nhIN rwiKaf, AuproN mÈIn nfl aMnHyvfh KudfeI krn smyN pfxI dI splfeI dIaF pfeIpF vI puwtIaF geIaF. ies nfl sIvryj dy toieaF ivwc jmHF pfxI sfzy mkfnF dIaF nINhF ivwc clf igaf aqy nINhF db jfx krky vwzIaF-vwzIaF qryVF af geIaF. ienHF lokF ny pRÈfsn qoN mMg kIqI ik AunHF dy hoey nuksfn dI BrpfeI kIqI jfvy aqy Tykydfr iÉlfÌ kfrvfeI kIqI jfvy.
ies mOky BfrqI iksfn XUnIan AugrfhF dy blfk Èihxf dy jnrl skwqr suKivMdr isMG aqy ipMz iekfeI qpf ny ikhf ik jykr ies msly df qurMq hwl nf kIqf igaf qF agly sMGrÈ bfry pRogrfm AulIikaf jfvygf. ies sbMDI jdoN sbMDq Tykydfr nfl gwl kIqI qF pihlF qF Aus ny ikhf ik Auh mkfnF dy nuksfn dI BrpfeI kr dyvygf aqy Ébr nf CfpI jfvy, pRMqU bfad ivwc Aus ny Pon cuwkxf hI bMd kr idwqf.
mINh dy pfxI qoN inrfÈ dukfndfrF ny lfieaf Drnf
pfxI dI inkfsI leI pihlF vI lwg cuwkY keI vfr jfm
mlot/16 sqMbr/lKivMdr brfV
mlot dy myn bËfr aqy qihsIl roz qoN ielfvf nfgpfl ngr ivKy ipCly lgBg 15 idnF qoN KVy mINh aqy sIvryj dy pfxI dI inkfsI nf hox krky smUh dukfndfrF ny ros vjoN afpxIaF dukfnF bMd krky suKrfj KyVf aqy pfÈf blmgV dI agvfeI ivwc iekwTy ho ky ros pRgt kIqf aqy pfxI dI puwKqf inkfsI dI mMg kIqI.
iËkrXog hY ik ipCly lgBg iewk mhIny qoN lgfqfr ruwk ruwk ky ho rhI bfrÈ ny lokF df ijAUxf duwbr kIqf hoieaf hY, Èihr dy lok pfxI dI inkfsI ƒ lY ky mlot-idwlI hfeIvy `qy keI vfr jfm lgf cuwky hn. dukfndfrF ny ros pRgt kridaF ikhf ik Èihr ivwc cwl rhIaF crcfvF ik Èihr ivwc ivkfs kMmF leI afey 50 kroV rupey dy krIb iBRÈtfcfr dI blI cV cuwky hn, pr glIaF qy bËfrF ivwc KVHy pfxI ƒ dyK ky vfikaf hI Èwk XkIn `c bdldf nËr afAux lwigaf hY. dukfndfrF ny ieh vI ikhf ik jykr sVkF aqy dukfnF dy awgy KVf pfxI hI Èihr dy ivkfs df nfm idwqf jf irhf hY qF sfƒ aijhy ivkfs dI loV nhIN. myn bËfr dy dukfndfrF kQUrIaf svIts, rfjU kirafnf stor, ivjY ÈUj, suafmI vrfietI stor, clfny dI hwtI, syTI bUt hfAUs, grovr mobfiel, scdyvf gfrmYNt, zfvr klfQ hfAUs, pMjfb bUt hfAUs afid ny pfxI qoN af rhIaF muÈklF sbMDI ikhf ik dukfnF awgy KVy pfxI krky AunHF dy roËmrf dy kMm qF pRBfivq huMdy hI hn nfl hI AunHF dI kmfeI `qy vI bhuq mfVf pRBfv pNYdf hY. pfxI krky gfhk AunHF dIaF dukfnF dI bjfey Aus bËfr ivwc hI nhIN vVdy. AunHF ikhf ik jykr pfxI dI inkfsI leI pRÈfsn ny puwKqf pRbMD nf kIqy qF Auh sMGrÈ ivwZx leI mjbUr hoxgy. AuDr sbMDq aiDkfrI rkyÈ mohn mwkV df kihxf hY ik lokF vwloN vrqy jFdy momI ilPfiPaF krky aijhf hMdf hY. ilPfiPaF dy sIvryj ivwc Psx krky pfxI dI inkfsI pRBfvq huMdI hY.
AunHF ikhf ik keI vfr dukfndfrF ƒ sIvryj ivwc Psy ilPfPy idKfey vI jf cuky hn, pr iPr vI Auh iewk do idnF ivwc pfxI dI drpyÈ smwisaf ƒ dUr kr dyxgy.
imsqrI BfeIcfry vwloN BfeI suirMdr isMG Kflsf ƒ BrpUr smrQn dyx df vfadf
kotkpUrf/16 sqMbr/irMkU mlhoqrf
kotkpUry hlky qoN afËfd ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI coxF lV rhy BfeI suirMdr isMG Kflsf dy hwk ivwc iewk aihm mIitMg mlkIq isMG mIqf dI pRDfngI hyT hoeI, ijs ivwc BfrI igxqI ivwc imsqrI iswK brfdrI ny ihwsf ilaf. ies mOky mlkIq isMG mIqf ny ikhf ik Auh aYqkIN vfr sfÌ aqy cMgy akÈ qy gurU Gr dI cMgI dyÉBfl krn vfly iemfndfr ivakqI ƒ hI ijqfAuxgy.
AunHF lokF ƒ apIl kridaF ikhf ik suirMdr isMG Kflsf ijMnf df pirvfr aMimRqDfrI iswK pirvfr hY, AunHF ƒ hI gurU Gr dI rfÉI leI Byijaf jfvy qy nfl hI Aus AumIdvfr dI hI mwdd kIqI jfvy jo ivakqI gurU Gr dI golk dI rfÉI kry nf ik Aus golk dI durvrqoN kry. mlkIq mIqf ny dwisaf ik suirMdr isMG Kflsf hlky ivwc afpxI cMgI pkV bxf rhy hn aqy hr QfvF AuWpr AunHF ƒ pUrn smrQn iml irhf hY. ies mOky BfeI byaMq isMG pfrs, jsivMdr isMG jwsf, sMdIp BfAU, lKivMdr isMG lwKf, sqnfm isMG swqf, bldyv isMG, lvpRIq isMG, kuldIp isMG kflf, drÈn isMG smyq anykF lok hfËr sn.
mhFngrI `c hoeI 91 imlImItr bfirÈ
luiDafxf/16 sqMbr/slUjf
pMjfb KyqIbfVI XUnIvristI dy mOsm ivigafnI zf[ ky ky igwl ny dwisaf ik 24 GMitaF dOrfn sQfnk mhFngrI aMdr 91 imlImItr vrÉf irkfrz kIqI geI hY. AunHF dwisaf ik svyr dy 8[30 vjy qwk 48 imlImItr jdik Èfm dy 5[30 vjy qwk 43 imlImItr vrÉf hoeI hY. zf igwl ny ieh vI spwÈt kIqf ik 17 sqMbr qoN mOsm dy klIar ho jfx dI sMBfvnf hY.
trFsPfrmr `qy ibjlI izwgI
luiDafxf/16 sqMbr/slUjf
isvl hspqfl ivwc sQfpq ibjlI dy trFsPfrmr Aupr afsmfnI ibjlI dy izwgx nfl BgdV vflI siQqI pYdf ho geI hY. Ëordfr Dmfky AuprMq ibjlI dIaF qfrF tuwt ky ibÉr geIaF. trFsPfrmr dy nËdIk KVHy lok ies dI lpyt ivwc afAux qoN vfl-vfl bc gey. pRBfvq hoeI ibjlI splfeI ƒ bhfl krn df kMm Kbr Byjy jfx qwk jfrI sI.
jQydfr tOhVf dy jwdI ipMz `c sqivMdr isMG tOhVf ƒ lwzUaF nfl qoilaf
BfdsoN/BrpUr isMG mtrF :
sMgq dy iml rhy vwzy sihXog nfl hlkf BfdsoN qoN sRomxI akflI dl vwzI ijwq pRfpq krygf. ienHF ivcfrF df pRgtfvf hlkf BfdsoN qoN ÈRomxI akflI dl bfdl qy sMq smfj dy sFJy AumIdvfr sqivMdr isMG tOhVf ny pMQ rqn jQydfr gurcrn isMG tOhVf dy jwdI ipMz tOhVf ivKy vwzy iekwT ƒ sMboDn kridaF kIqf. ies mOyky ipMz vfsIaF ny sqivMdr isMG tOhVf ƒ lwzUaF nfl qoilaf aqy 5 lwK rupey dI QYlI Byt kIqI. ies mOky lKvIr isMG lot cyarmYn mfrikt kmytI BfdsoN, sqvIr isMG KwtVf, amrjIq isMG DfrnI, sInIar akflI afgU amrjIq isMG aYmzI krqfr kMbfien, siqMdr isMG golzI ÈihrI pRDfn, jQydfr joigMdr isMG lot, ikRÈn kumfr gupqf, jQydfr suirMdr isMG mxkU gurjMt isMG shOlI, dlbfrf isMG KwtVf, rxDIr isMG rwKVf cyarmYn, mihMdr isMG JwbflI, qrsym isMG qrKyVI sfbkf cyarmYn, rxDIr isMG ZINzsf, mihMgf isMG srpMc, krnYl isMG mtOrVf, bcn isMG mtOrVf, suKijMdr isMG tOhVf mYNbr blfk sMmqI, hrBjn isMG tOhVf, pRDfn Drm isMG cihl, guirMdr isMG, kysr isMG, kml isMG afid hfËr sn.
Jony dI Ìsl `qy BUry itwzy df hmlf
sMgrUr/16 sqMbr/Piqh pRBfkr
mOsm ivc bhuq iswlH aqy qyË grmI kfrn iËlHy ivwc Jony dI KVI Psl qy icwtI ipMT vfly itwzy aqy BUrf itwzy df hmlf PIlz ivwcoN iDafn ivc afieaf hY. ienHF itwizaF dy bwcy aqy vwzy itwzy dovyN hI julfeI qoN akqUbr qwk Psl df rs cUsdy hn, ijs nfl Psl DoVIaF ivc suwk jFdI hY. jdoN pihly bUty rs cUsx kfrn suwk jFdy hn qF itwzy iPr nyVy dy bUitaF dy cly jFdy hn. kuJ hI idnF ivwcoN hmly vfly QfvF ivc bhuq vfDf ho jFdf hY. ies sbMDI iksfnF dy KyqF ivc KVHI Psl df mOky `qy inrIKx AuprMq ieh jfxkfrI iksfnF dy nF pRYs ƒ jfrI krdy hoey zf[ rfijMdr isMG brfV muwK KyqIbfVI aPsr sMgrUr ny iksfnF ƒ apIl kIqI ik ienHF dI rokQfm leI isPfrÈ sudf kIVymfr ËihrF isPfrs mfqrf ivc ijvy ik 40 imlIiltr konPIzor 200 aYsaYl jF 800 imlIiltr eykfluks/kuiengfrz 25 eIsI jF iek iltr korybfn/zrsbfn 20 eIsI ƒ pRqI eykV 100 iltr pfxI ivc Gol ky sprya kIqI jfvy. cMgy nqIijaF leI DoVIaF vflI jgHf qy bUty dy muwZ vwl dvfeI df iCVkfa cMgI qrHF kro. loV anusfr ieh iCVkfa dubfrf kIqf jf skdf hY. iksfnF ƒ cfhIdf hY ik isrP isPfrsÈudf kItnfskF dI hI vrqoN krn aqy iek qooN vwD kItnfÈkF dy imÈrx dI vrqoN nf krn.
ies mOky AunF nfl zf[ suKpfl isMG igwl KyqIbfVI ivkfs aPsr, zf[ blvMq isMG KyqIbfVI ivkfs aPsr DUrI, gurmyl isMG tIey aqy AuGy iksfn hrdyv isMG GnOr, kulivMdr isMG nfgrf afid Èfml sn. zf[brfV ny iksfnF ƒ ieh vI apIl kIqI ik Kfd KrIdx smy zIeypI/XUrIaF dy QYly `qy ipRMt ryt anusfr hI zIlr ƒ adfiegI krky ibwl pRfpq kIqf jfvy.
jfalI dsqÉqF nfl rkm kZvfAux vflf do idnF dy puils irmFz `qy
muwlFpur dfKf/16 sqMbr/siqnfm bVYc
srkfrI hfeI skUl ghOr ivKy sfQI aiDafpkF dy jIpI PMz ivcoN jfalI dsqÉqF nfl 28 lwK 95 hËfr rupey dI rkm kZvfAux vfly doÈI ƒ igRÌqfr krky adflq ivc pyÈ kIqf igaf. adflq vwloN ies doÈI ƒ do idnF dy puils irmFz `qy Byijaf igaf hY.
doÈI suKimMdr isMG puwqr mrhUm gurdyv isMG vfsI dfKf pfsoN 14[9[11 ƒ igRÌqfrI qoN bfad 5 lwK rupey brfmd kIqy gey. doÈI ny pRYs sfhmxy Gply df iekbfl kIqf. imqI 9[9[11 ƒ skUl muKI suirMdrpfl isMG dI drKfsq `qy doÈI ivruwD mukwdmf Qfxf dfKf ivKy drj kIqf igaf sI. zIaYspI dfKf joigMdr isMG sMDU dI ingrfnI hyT Qfxf dfKf muKI ieMspYktr pRym isMG ny dwisaf ik suKimMdr isMG srkfrI hfeI skUl ghOr ivKy bIaYz dI post `qy pMjfbI aiDafpk lwgf hoieaf hY. doÈI ny Ausy skUl dI aiDafpkf hrisMdr kOr dy Kfqy ivcoN 6 lwK 75 hËfr rupey, hrimMdr kOr dy Kfqy ivcoN 3 lwK 25 hËfr rupey, blvIr isMG dy Kfqy ivcoN 4 lwK 15 hËfr rupey, krmjIq kOr dy Kfqy ivcoN 6 lwK 75 hËfr, rfjivMdr kOr dy Kfqy ivcoN 4 lwK 30 hËfr aqy suKimMdr isMG ny afpxy Kfqy ivcoN 3 lwK 75 hËfr rupey skUl muKI dy jfalI hsqfKr krky aqy aYkiss bYNk dI jfalI mohr bxf ky sfry aiDafpkF dy jIpIaYÌ dy pYsy kZvf ky afpxy Kfqy ivc kuwl 28 lwK 95 hËfr rupey jmHF krvfey sn. mgroN ieh pYsy jfalI dsqÉq krky bYNk ivcoN kZvf ley.
ies qoN ibnF iewk drKfsq amrjIq kOr skUl muKI srkfrI hfeI skUl Zwt qoN Qfxf dfKf ivKy afeI hY, ijs ivc aiDafpkf dy vwK-vwK KfiqaF ivcoN 6 lwK 30 hËfr rupey df gbn suKimMdr isMG ny kIqf hY.
sUbf pwDrI iksfn mylf isr `qy
KyqIbfVI XUnIvristI dIaF sVkF dI hflq Ksqf
luiDafxf/16 sqMbr/slUjf
aMqrrfÈtrI pwDr dI Koj sMsQf pMjfb KyqIbfVI XUnIvristI ivc 22 qy 23 sqMbr ƒ do roËf sUbf pwDrI iksfn mylf lwgx jf irhf hY. ies sbMD ivc iqafrIaF vI ÈurU ho cuwkIaF hn. pMjfb smyq dyÈ dy vwK-vwK ihwisaF qoN afAux vfly iksfnF, ivigafnIaF, Koj mfihrF aqy mihmfnF df inwGf svfgq XUnIvristI dIaF QF-QF qoN tuwtIaF sVkF svfgq krngIaF.
jfxkfrI muqfbk iProËpur roz `qy pYNdy XUnIvristI df 2 nMbr pRmuwK gyt hY. ijs rfhIN vIafeIpIË dI aYNtrI huMdI hY. ies sVk ivc vI toey pYxy ÈurU ho gey hn. sB qoN vwD Ksqf hflq skUlF ƒ jFdI sVk dI hY. jo ik QF-QF qoN tuwtI peI hY. ies bfirÈ dy mOsm dOrfn sVk ivcfly pey toieaF ivc pfxI Biraf ipaf hY. sB qoN vwD pRyÈfnI skUlI bwicaF qy stfÌ ƒ ho rhI hY. aijhy hI hflfq XUnIvristI dy vwK-vwK ihwisaF aMdr hn.
Aup kulpqI aOlK smyN bxIaF sVkF : awj qoN keI vrHy pihlF Aup kulpqI zf[ ikRpfl isMG aOlK dy kfrjkfl dOrfn mMzI borz ny ies Koj sMsQf dIaF sVkF bxfeIaF sn. Aus qoN bfad qF hux qwk pYc vrk lgf ky kMm clfieaf jf irhf hY. pr BfrI brsfq awgy sVkF dI Ksqf hflq bynkfb ho geI hY. sVkF leI PMzË nhIN : arbF rupey dy bjt vflI ies XUnIvristI kol nf qF nvIaF sVkF aqy nf hI murMmq leI koeI PMzË huMdf hY. jfxkfrI muqfbk jdoN vI sVkF tuwt ky ibKrnIaF ÈurU ho jFdIaF hn, AudoN XUnIvristI pRÈfsn ƒ srkfr qy mMzI borz dI Xfd af jFdI hY. ipCly iksfn myly dOrfn mMzI borz dy cyarmYn ajmyr isMG lwKovfl ny ikhf sI ik jykr XUnIvristI pRÈfsn ies sbMD ivc phuMc krygf qF sVkF bxvf dyvFgy.
iewQy ieh vI dwsxf ËrUrI hY ik zf[ mnjIq isMG kMg jdoN Aup kulpqI sn qF Aus smyN BfrI bfirÈ kfrn iksfn mylf Doqf igaf sI. iksfn icwkV ivc izwgy qF kMg ny ieh aYlfn kr idwqf ik mylf grfAUNz pwkf kr idwqf jfvygf qF jo BivwK ivc bfirÈ dy mOsm dOrfn iksfnF ƒ aijhI pRyÈfnI df sfhmxf nf krnf pvy. pr ieh aYlfn vI awj XUnIvristI dIaF PfeIlF qwk hI sImq irhf. hux iksfn mylf isr `qy hY qy Aup kulpqI zf[ bldyv isMG iZwloN ivdyÈI dOry `qy hn.
bfirÈ iksfn myly `qy pY skdI hY BfrI : pMjfb aMdr mfnsUn df dOr ijs qrHF jfrI hY, Aus qoN iehI sMkyq iml rhy hn ik ies vfr bfirÈ iksfn myly Aupr BfrI pY skdI hY. XUnIvristI df mylf grfAUNz gfry ivc qbdIl ho skdf hY. ies bfirÈ dOrfn hux qF nvIaF sVkF qF kI bxnIaF hn, murMmq qwk nhIN ho skdI. astyt aÌsr zf[ jskrn isMG mfhl ny ies mfmly ivc sÌfeI idMidaF dwØisaf ik sVkF leI 5 kroV df aYstImyt bxf ky pMjfb srkfr ƒ Byijaf igaf hY. sUby aMdr cox Ëfbqf lfgU hox krky vI ies qjvIË ƒ pRvfngI nhIN iml skI. AunHF dwisaf ik mMzI borz qwk vI phuMc kIqI geI hY. sVkF dI murMmq bfirÈ kfrn sMBv hI nhIN hY.